Museum

Ontstaansgeschiedenis

De stichting Het Leids Wevershuis is opgericht door de stichting Het Kleine Leidse Woonhuis. In 1961 kwam de gemeente met een groot wegen- en saneringsplan, eerder een sloopplan. ‘Dempen, doorbreken en saneren’, was het advies. Dikke, zwarte asfaltbanen waren getrokken over de middeleeuwse wijk de Langegracht, Middelstegracht, Uiterstegracht en de Haver- en Gortbuurt. De wevershuizen konden in groten getale worden afgebroken, omdat ze niet erkend werden als monumenten. De stichting Het Kleine Leidse Woonhuis is een in 1976 ontstaan initiatief van Leidse burgers met als doel grootschalige ingrepen in het verpauperde deel van de stad te voorkomen. Door restauratie in plaats van sloop zijn na vijfendertig jaar de meeste van de voormalige wevershuisjes omgebouwd tot woonhuizen. Daarbij zijn niet alleen de woningen, maar ook de typische hofjes behouden.
Het gemeentebestuur van Leiden heeft in 2003 besloten om één van de laatste wevershuisjes aan te kopen en te restaureren tot een historisch monument. Het pand aan de Middelstegracht 143 heeft door toevallige omstandigheden alle kenmerken van een 19^e–eeuwse arbeiderswoning behouden.

---

Beleid van het museum

De stichting Het Leids Wevershuis heeft als missie een zo groot en zo breed mogelijk publiek kennis te laten nemen van de historische kernactiviteiten van de wevershuisjes en de directe omgeving daarvan, te weten: de lakenindustrie, de grafische industrie en de conservenindustrie. De stichting wil daarmee belangstelling wekken voor de stadsgeschiedenis van Leiden en zijn inwoners. Ze wil het verband tussen wonen, werken en de zorg in de samenleving van dit deel van de stad aantonen en ze wil de relatie van deze bedrijven tot de stad en tot de omgeving laten zien, van de grondstoffen tot de afzet van de eindproducten.

^ Naar boven

---

Wat doet het museum?

Het wevershuis is een museum. Na oplevering bestaat het pand en de historische inrichting daarvan als museum. Het heeft dus geen collectie en is ook niet van plan die te vormen. Er zijn tijdelijke presentaties. Het accent ligt daarbij op gebruikmaking van audiovisuele en interactieve elementen. De projecten kunnen worden gezien als media–educatie. Het is de bedoeling deze museumpresentaties, in educatieve zin, te gebruiken bij verschillende vakken die op scholen worden gegeven, zoals geschiedenis, maatschappijleer en aardrijkskunde. Daarnaast vinden in het pand regelmatig demonstraties plaats: weven, videopresentaties, mondelinge geschiedenis; of programma’s voor kinderen in de vorm van een poppenkast, waarin de facetten van de geschiedenis worden behandeld. Voor het onderzoek van verschillende deelthema’s wordt een beroep gedaan op talloze deskundigen die in de universiteitsstad Leiden voorhanden zijn.
Er zijn afspraken gemaakt met een stadshistoricus, met een hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Leiden, met het Regionaal Archief, met een taalkundige (die bekend is met verschillende Leidse dialecten die veroorzaakt zijn door imigratie uit Vlaanderen), met de afdeling beeld en geluid Art / Science / Art van Beeldende kunstacademie in Den Haag en we maken graag gebruik van de contacten met het Gemeente Museum De Lakenhal en de VeenFabriek in Leiden.

^ Naar boven

---

Bestuur

Het bestuur is in 2005 gewijzigd.

Rita Meyer–Hofland, die gedurende twee jaar tot aan de opening op 9 september 2005 met grote bezieling een enorme bijdrage heeft geleverd aan het bewaren van het Wevershuis en de totstandkoming van het museum, heeft volgens plan zich daarna teruggetrokken om haar energie aan andere zaken te wijden. Mede vanwege haar vele inspanningen voor het behoud van tientallen andere monumentale wevershuisjes in Leiden, werd zij in 2005 onderscheiden met de Gouden Erespeld van de gemeente Leiden.

Haar rol als voorzitter is sinds 1 januari 2006 overgenomen door Herbert van Hoogdalem, mede–iniatiefnemer van het Museum. Hij houdt zich vooral bezig met sponsorwerving, tentoonstellingen, de lezingencyclus en de rondleidingen.

Anneke Fennema, algemeen bestuurslid, houdt zich bezig met de coördinatie van de bevrouwing met weefsters van de weefkring Het Leyds Laeken die garant staan voor de openstelling en de ontvangst van bezoekers. Tevens heeft zij een groot aandeel in de organisatie van tentoonstellingen en ze heeft contacten met de weefwereld.

Lisette Oomen is sinds 17 oktober 2006 algemeen bestuurslid. Zij zal zich gaan bezighouden met de opzet en organisatie van tentoonstellingen en lezingen over historische en culturele thema’s.

Jan Landkroon tenslotte fungeert als penningmeester en onderhoudt de contacten met de gemeente Leiden.

Medewerkers zijn: Dr. Hans Heestermans (oprichter van Het Dialectengenootschap De Leidse Kamer), Weefkring Het Leyds Laeken en het Leidse Video en Smallfilm Liga [LVSL]. Adviseur is de heer drs. Udo Vroom, voormalig directeur van het Zuiderzeemuseum en oprichter van het Buitenmuseum in Enkhuizen.

^ Naar boven

---

Weefkring Het Leyds Laeken

Het Leyds Laeken is een groep van bevlogen handweefsters/–wevers uit Leiden en omgeving.
Het doel is het ambacht van (hand)weven, spinnen en verven levend te houden door het te beoefenen, ervaringen uit te wisselen en de aandacht van buitenstaanders er op te vestigen.
De leden werken thuis (en sinds kort ook in het Leids Wevershuis) op allerlei weefgetouwen, zoals trap– en tafelgetouwen en weeframen.
Ze houden zich niet alleen bezig met creatief weven, kleding weven, gobelin weven enz., maar ook met het spinnen en verven van garens en het vilten van wol.
Ca. acht maal per jaar komt de kring bij elkaar. De gemaakte weefsels worden besproken, inclusief de problemen. Ideeën uitgewisseld, teneinde elkaar te helpen tot betere weefresultaten te komen.
Af en toe wordt er een lezing gehouden om zo kennis te maken met nieuwe weeftechnieken of andere, aanverwante, kunstvormen.
Tijdens manifestaties (zoals de Bijenmarkt) en middels incidentele tentoonstellingen treedt de kring af en toe naar buiten.
De komst van het Leids Wevershuis en de mogelijkheden die wij daar nu krijgen om het weven te beoefenen én het publiek erover voor te lichten, betekent tevens een indirecte ode aan de wevers die, eeuwen geleden, op deze zelfde plek, voor den brode dit fascinerende ambacht uitoefenden – en dat onder heel wat minder gerieflijke omstandigheden! Door zo nu en dan iets van ons werk tentoon te stellen, hopen wij u te laten zien hoe ook een oud ambacht in de tijd evolueert.

^ Naar boven

---

Andere betrokkenen

Boudewijn Veldman, architect

"Als restauratie-architect had ik al heel veel Leidse wevershuisjes gerestaureerd en geschikt gemaakt voor eigentijdse bewoning. Maar de kans om een huisje te restaureren zónder moderniseringen had ik nog nooit gehad. Gelukkig heb ik de Gemeente Leiden kunnen verleiden het prachtige huisje Middelstegracht 143 aan te kopen en die restauratie – eigenlijk meer een consolidatie– te betalen. Als ik mijn werk goed gedaan heb, ziet u niet dat ik zo intens met die restauratie bezig ben geweest. Wat u wél ziet, is hoe er vroeger door ‘de gewone man’ in Leiden gewoond werd en hoezeer dat verschilt van het wonen in onze tijd."

Klik hier voor de website waarop foto's staan die tijdens de consolidatie gemaakt zijn.

De meestertimmerman, Paul Witteman, over zijn werk aan het wevershuis

"Als ik in de stilte van het huis werk, denk ik vaak aan een muziekinstrument met al z'n akkoorden. Als je het goed bespeelt, dan voel je de eeuwen oude klanken in het huis."

Henk Robbers maakt films, monteert videomateriaal en is lid van het reportage-team van de LVSL (Leidse Video en Smalfilmliga), o.a. bekend van het Rapenburg Concert en van de Maria-Vespers

"Het was voor mij een bijzondere ervaring het wevershuisje tijdens het filmen weer helemaal te zien opbloeien, na jaren van verval. Prachtig dat het huisje, nu opnieuw zo mooi... Het laat zien hoe de mensen lang geleden geleefd hebben."

^ Naar boven

---

De Leidse Kamer

Het Wevershuis heeft veel typisch Leidse bewoners gehad die ‘echt’ Leids dialect spraken. Het Dialectgenootschap De Leidse Kamer stelt zich ten doel het inventariseren en bestuderen van dat Leidse dialect, in eerste aanleg vooral de woordenschat, maar ook aan uitspraak, morfologie en syntaxis wordt grote aandacht besteed. De leden interviewen hiertoe Leidenaars, zowel jong als oud (om verandering in het dialect vast te leggen). Bovendien wordt op deze manier de orale geschiedenis van Leiden in kaart gebracht.

Het Genootschap legt zich er tevens op toe typisch Leidse bijnamen en woorden voor karakteristieke Leidse gerechten vast te leggen. Voorzitter van het Genootschap, dat uit zeven leden bestaat, is dr. Hans Heestermans.

^ Naar boven

---

Comité van aanbeveling

Drs. H.J.J. Lenferink

Burgemeester van Leiden

Prof. Dr. R.C.J. van Maanen

Hoogleraar Stadsgeschiedenis (Leiden)

Ir. E.H. baron van Tuyll van Serooskerken

Oud-Dijkgraaf Hoogheemraadschap van Rijnland

Heer R. van den Berg

Directeur ING Bank, rayon Leiden

^ Naar boven